Trang Chính

  Dược Vị

  Toa Thuốc

  Diễn Đàn

  Đăng Nhập

  Đăng Ký

Diễn đàn >> Kiến Thức Phổ Thông >> Thuốc Cam

<< Đăng Chủ Đề Mới >>
Thuốc Cam - posted by lamthien (Hội Viên)
on May , 07 2012
Dùng thuốc cần biết
Thuốc vườn nhà
1. Bệnh cam là ǵ?
Bệnh cam là một trong số 4 bốn chứng bệnh lớn thuộc nhi khoa (nhi khoa tứ đại chứng), do Tỳ vị bị hư tổn, vận hóa thất điều (chức năng tiêu hóa và hấp thu thức ăn suy yếu), dẫn tới khí huyết bất túc, người gầy c̣m, ... ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ nhỏ. Bệnh có 3 nguyên
nhân chính:
(1) Thứ nhất: Do nuôi dưỡng không thích đáng khiến cho Tỳ vị bị tổn thương, mà sinh ra cam. Cai sữa quá sớm, ăn uống thiếu thốn hay dinh dưỡng dư thừa đều có thể dẫn tới bệnh cam. Cho nên, hiện nay tuy mức sống đă tăng cao hơn trước nhiều, mà vẫn thấy nhiều trẻ bị mắc bệnh cam.
(2) Thứ hai: Do sau khi bệnh nặng, không được điều dưỡng, bồi bổ thích đáng.
(3) Thứ ba: Bị nhiễm kư sinh trùng lâu ngày, làm cho Tỳ vị tổn thương. Nguyên nhân tuy có thể khác nhau, nhưng kết cục đều dẫn đến t́nh trạng "Tỳ vị hư nhược" - "Vận hóa thất điều". Bệnh thường diễn biến theo các giai đoạn:
(1) Sơ khởi: Cơ thể gầy hơn, so với trẻ b́nh thường cùng tuổi. Chậm lớn, lông tóc thưa, mặt hơi vàng, da kém tươi, ăn uống kém hoặc ăn nhiều mà hay thấy đói, đại tiện thất thường (phân khi khô khi táo, phân lúc nhiều lúc ít). Đó là những biểu hiện bắt đầu của bệnh cam, gọi là t́nh trạng "Tỳ vị không điều ḥa".
(2) Cam tích: Cơ thể trẻ gầy đi rất rơ rệt, sắc mặt vàng úa, tóc thưa dễ rụng, tinh thần ủ rũ hoặc phiền táo, ăn uống sút kém. Nặng hơn th́ hay có những động tác dị thường, như xoa lôngmày, dụi mắt, cắn ngón tay, nghiến răng; một số trẻ cam tích thích ăn gạo sống, đất khô, ... Nếu nặng hơn nữa th́ bụng trướng to như bị báng và gân xanh nổi lên. Đây là loại cam nặng, Tỳ vị đă hư tổn, không vận hóa được thức ăn, dẫn tớitích trệ, sức đề kháng giảm nên dễ nhiễm kư sinh trùng.
(3) Cam c̣m (cam khô): Toàn thân đă gầy ṃn cực độ, da khô có vết nhăn, nh́n mặt như người già, thịt ở mông đít và hai đùi tiêu hết, chỉ c̣n da bọc xương; tinh thần ủ rũ, la khóc không ra tiếng. Là loại cam rất nặng, khí huyết bị tổn thương, Tỳ vị hư tổn nặng, liên đới đến các tạng phủ khác, toàn bộ cơ thể đều bị ảnh hưởng. Tương ứng với suy dinh dưỡng độ 3 trong Y học hiện đại.
(4) Biến chứng, kiêm chứng: Tỳ vị là "gốc của hậu thiên", là nguồn hóa sinh ra khí huyết nuôi dưỡng cơ thể. Tỳ vị hư tổn, dẫn tới suy dinh dưỡng, sức chống bệnh của cơ thể suy giảm. Bệnh kéo dài, sẽ liên lụy đến các tạng phủ khác. Do đó, ngoài những chứng trạng ở Tỳ vị, thường xuất hiện nhiều loại biến chứng và kiêm chứng. Bệnh cam có triệu chứng lâm sàng phức tạp, thời xưa lại có nhiều tên gọi khác nhau, dễ gây nhầm lẫn. Xin chỉ liệt kê vài thứ thường gặp để tham khảo:
(1) Cam mắt: Mắt đỏ, kèm nhèm, nhiều dử, dính ướt, ... thường gọi là "cam mắt" hay "cam tích chạy lên mắt". Trường hợp mắt cứ nhắm tịt lại, không thích nh́n ra sáng, thường gọi là "cam ám mục". Tạng can "khai khiếu" ở mắt, nên "cam mắt" c̣n gọi là "can cam".
(2) Cam răng - cam tẩu mă: Cam răng cũng là một kiêm chứng thường gặp. Cam răng chia 2 loại chính là "Phong nhiệt nha cam" và "Tẩu mă nha cam" (cam tẩu mă).
- Phong nhiệt nha cam: Lợi sưng đỏ, chân răng loét, chảy máu đau nhức, kèm theo môi khô, đại tiện táo, ... Nguyên nhân do Tỳ vị âm hư, vị nhiệt hun đốt. Hay gặp sau khi mắc bệnh nhiệt, hay đậu, sởi, ... Chữa trị chủ yếu cần sơ phong thanh nhiệt, tả hỏa giải độc.
- Tẩu mă nha cam: Ban đầu thấy răng đen, chảy máu, hoặc viêm loét lợi, chảy nước giăi, hơi thở hôi thối, ... Chỉ một hai ngày, răng đă có thể thối rữa hết, thậm chí xuyên thủng má, thấu lên mũi, ... rất dễ tử vong. Bệnh phát tác, tiến triển khẩn cấp, như ngựa phi, nên gọi là "nha cam tẩu mă". Phải sớm đưa tới bệnh viện để cứu chữa, mới có thể tránh khỏi nguy hiểm.
(3) Cam miệng (khẩu cam): Miệng lưỡi lở loét, đau nhức, khó nuốt, nặng th́ có thể loét cả họng, kèm theo người gầy, bụng trướng, ỉa chảy, ḷng bàn chân bàn tay hâm hấp nóng, ...
(4) Cam dăi: Nước dăi chảy liên tục, ướt cả ngực áo, ... Thường gặp ở trẻ đă thôi bú từ 1 tuổi trở lên. Nguyên nhân cũng là do Tỳ vị hư tổn.
(5) Cam sũng (cam thũng): Trẻ cam tích, mặt nặng, mắt nề, bụng ỏng to, danh xanh, ăn kém, ỉa phân sống xốp, đái ít, ...
2. Bài thuốc thường dùng:
Thuốc chữa bệnh cam, chủ yếu uống trong. Khi xuất hiện các kiêm chứng ngoài da hay răng miệng, ... mới kết hợp thêm thuốc bôi ngoài. Dù là uống trong hay bôi ngoài, đều cần tuân theo nguyên tắc đúng người, đúng bệnh và đúng liều lượng. Một số bài thuốc Nam chữa bệnh cam có kết quả tốt, đă được ghi chép trong sách thuốc cuối thế kỷ trước:
(1) Cam sơ khởi:
- Thành phần: Dùng củ mài 200g, hạt sen 200g, hạt ư dĩ 160g, mạch nha 100g, trần b́ 80g, tân lang 80g, cam thảo 60g, sử quân tử 12g,
thanh đại 60g.
- Cách chế: Tất cả các vị thuốc tán thành bột mịn, rây kỹ, hợp lại, trộn đều, sau đó luyện với kẹo mạch nha làm thành viên, mỗi viên 2g.
- Các dùng: Mỗi ngày uống 3 lần, mỗi lần 2-4 viên.
(2) Cam tích:
- Thành phần: Dùng củ cói (sao) 40g, vỏ chuối tiêu chín c̣n tươi 240g, bột thịt cóc 40g, củ sả 40g.
- Cách chế: Cóc chọn những con màu vàng, chặt bỏ đầu, lột bỏ da, bỏ hết nội tạng như gan, mật, ruột, trứng, ... bỏ cả chân chỉ lấy thân và đùi, sấy khô gịn, tán thành bột mịn. Các vị thuốc khác đều sấy khô, tán mịn, trộn đều với bột cóc, cuối cùng luyện với kẹo mạch nha làm thành viên, mỗi viên 12g.
- Cách dùng: Ngày uống 2 lần, mỗi lần 1-2 viên. Bài thuốc có tên "Tiểu chiến sĩ" (chiến sĩ nhỏ tuổi), ư nói trẻ ăn thuốc này vào sẽ khỏe như một người lính.
(3) Cam c̣m:
- Thành phần: Bột thịt cóc 60g, khiếm thực 30g, bạch biển đậu 25g, kê nội kim (màng mề gà) 12g, củ mài 40g, hạt sen 40g, gạo nếp 20g, gạo tám 20g, mật ong một lượng thích hợp.
- Cách chế: Tất cả các vị thuốc đều sao chín kỹ (sao riêng từng thứ), c̣n màng mề gà đem nướng chín. Hợp tất cả lại, tán thành bột mịn, luyện với mật ong, nặn hoặc cho vào khuôn dập thành bánh, mỗi chiếc 10g.
- Cách dùng: Trẻ nhỏ mỗi ngày ăn 2 lần, buổi sáng và buổi, mỗi lần 1 bánh. Trẻ trên 4 tuổi, mỗi ngày ăn 3 bánh, chia ra ăn vào sáng, trưa, tối.
(4) Cam răng:
- Thành phần: Vỏ núc nác 40g, quả bầu bí (ngũ bội tử) 6g, bột chàm (thanh đại) 6g, phèn phi 6g.
- Cách chế: Vỏ núc nác sắc với 300ml nước, sắc lấy 100ml, đổ bă đi, cô đặc như keo, để riêng. Ngũ bội tử, thanh đại, phèn phi đều tán thật nhỏ, trộn đều vào cao núc nác, sấy hoặc phơi khô, tán lại thật nhỏ thành bột.
- Cách dùng: Dùng thuốc này bôi vào miệng, môi, răng, tất cả các chỗ loét, cứ 1 giờ 30 phút lại bôi một lần.
3. Thuốc cam gây trúng độc do đâu?
Đông y sử dụng nhiều vị thuốc nguồn gốc khoáng chất, trong đó có một số vị thuốc có độc (chủ yếu sử dụng để bôi ngoài), như hùng hoàng, khinh phấn, thăng dược, diên đan, lô cam thạch, ... Trong một số chứng bệnh, có thể sử dụng để uống trong, nhưng với liều rất nhỏ và bào chế hết sức nghiêm ngặt. Ngay cả khi dùng ngoài, cũng cần phải bào chế cẩn thận và không được sử dụng dài ngày, v́ thuốc có thể hấp thụ qua vết thương, qua da, ... tích lũy trong cơ thể, gây nhiễm độc mạn tính.
Ngoài ra, c̣n có một chống chỉ định cần phải lưu ư: Không bôi lên vùng mặt và trên niêm mạc. Thời gian qua, nhiều trẻ bị nhiễm độc ch́ khi dùng thuốc cam. Có thể do trong những thuốc cam đó có chứa một số thứ trong loại kể trên. Và nhiều khả năng nhất, có thể là "diên đan". "Diên đan" c̣n gọi là "duyên đơn", "hoàng đơn", "hồng đơn", "duyên hoàng", "đơn phấn", ... tên khoa học là Minium. Thành phần chủ yếu là oxyt ch́ (Pb3O4). Đó là một chất bột, màu đỏ cam hoặc vàng cam, nặng.
Theo Đông y: Diên đan có vị cay, tính hơi lạnh, có độc; vào 2 kinh Tâm và Can. Có tác dụng bạt độc (hút độc) sinh cơ, sát trùng, chỉ dương (chống ngứa). Diên đan đă được Đông y sử dụng từ thời "Thần Nông bản thảo kinh", nhưng do có độc, từ xưa y gia đă cảnh báo là không được sử dụng lâu dài, để pḥng ngừa độc tính tích lũy. Diên đan với dầu có tính dính, bám chặt vào da, nên thường được sử dụng bào chế cao dán. Trong công nghiệp, diên đan được dùng làm bột pha sơn màu đỏ, nguyên liệu nấu thủy tinh, ...
Diên đan có tác dụng thu liễm, chống ngứa, ức chế tiết xuất niêm dịch, khiến vết loét chóng khô, ... Nên có thể đă bị một số người sử dụng
bôi lên những vết chàm, vết loét, ... dẫn tới trúng độc ch́. Diên đan có thể gây trúng độc cấp tính và mạn tính.
Trúng độc mạn tính thời gian đầu thường không có triệu chứng rơ rệt, nên khiến người dùng không cảnh giác, nhưng sau đó sẽ dẫn tới trúng độc toàn thân, bao gồm viêm gan do nhiễm độc, nhiễm độc thận, thiếu máu, mất nước, ... nặng nhất là hệ thống thần kinh và chức năng tạo máu.
Hiện nay, nhiều người ngộ nhận về thuốc Nam, cho rằng thuốc Nam an toàn và không độc. Trên thực tế, đă là thuốc ắt có phần độc. Thuốc độc, như phụ tử, mă tiền, sử dụng đúng có thể khỏi cả những bệnh nan y. Thuốc hiền lành, như hoài sơn, cam thảo, dùng sai cũng có thể dẫn đến chết người.
Cho nên từ xưa, giới Đông y vẫn thường cảnh báo: Thuốc làm hại người, là tội của thầy thuốc, chứ không phải là do thuốc độc. Y gia thường nói, trẻ nhỏ như giọt sương trên đầu ngọn cỏ, dù đang bị bệnh tà tấn công, cũng
không nên dùng loại thuốc công phạt quá mạnh. Bệnh cam là bệnh đặc hữu ở trẻ nhỏ. Trẻ nhỏ non yếu, nên thuốc cho trẻ nhỏ, là những vị thuốc có tính năng tương đối b́nh ḥa. Những thuốc mạnh, có độc, chỉ khi bất đắc dĩ th́ mới phải sử dụng và phải có sự theo dơi, giám sát chặt chẽ của thầy thuốc chuyên khoa. Đặc biệt, tuyệt đối không sử dụng những thứ thuốc không rơ lai lịch, của những người không có chuyên môn.
Lương y THÁI HƯ
(Bài đă đăng trên tạp chí "Dược & Mỹ Phầm" - Bản tin của Cục Quản lư dược - Bộ y tế)
Xin vui ḷng ghi rơ nguồn "Thuốc vườn nhà" khi phát hành lại thông tin từ thuocvuonnha.com.
Tuyên bố trách nhiệm: Thông tin trên thuocvuonnha.com chỉ phục vụ nghiên cứu học tập và mở rộng kiến thức. Không sử dụng làm căn cứ để tiến hành chẩn trị trên lâm sàng.
Thông tin trên thuocvuonnha.com có thể được trích dẫn, thu thập từ các ấn phẩm, các trang tin điện tử liên quan trong nước và ngoài nước. Nếu phát sinh vấn đề bản quyền, kính đề nghị phản hồi cho chúng tôi. V́ sao Thuốc cam có thể gây trúng độc?
 
Replied by lamthien (Hội Viên)
on 2012-05-07 20:16:37.0
Các bác phân tích hay cho em biết thêm về bệnh này nhé. Cảm ơn các bác.hj
 
Reply with a quote


<< Trả Lời >>

Nội Quy | Góp Ý | © 2009 - 2020 yhoccotruyen.org